Chủ tịch UBND cấp xã chính thức tiếp nhận thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai

Phân cấp mạnh mẽ: Cấp xã giữ vai trò giải quyết tranh chấp đất đai

Trong bối cảnh tổ chức lại bộ máy hành chính, việc bỏ cấp huyện tại một số địa phương đã kéo theo sự điều chỉnh đáng kể về thẩm quyền trong lĩnh vực đất đai. Một trong những điểm nổi bật là việc chuyển giao thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai từ cấp huyện về cấp xã.

Trước đây, theo quy định tại Điểm a, khoản 3 Điều 236 Luật Đất đai 2024, khi xảy ra tranh chấp đất đai giữa hộ gia đình, cá nhân hoặc cộng đồng dân cư, nếu các bên lựa chọn giải quyết tại UBND, thì thẩm quyền thuộc về Chủ tịch UBND cấp huyện. Sau khi có quyết định giải quyết tranh chấp, các bên vẫn có quyền khiếu nại lên Chủ tịch UBND tỉnh hoặc khởi kiện ra tòa nếu không đồng ý với kết quả.

Thay đổi quan trọng từ Nghị định 151/2025/NĐ-CP

Theo Điểm g, khoản 2 Điều 5 Nghị định 151/2025/NĐ-CP, thẩm quyền giải quyết các tranh chấp đất đai nêu trên hiện được giao về cho Chủ tịch UBND cấp xã. Đây là một sự phân quyền sâu sắc, nhằm tinh gọn bộ máy quản lý và rút ngắn quy trình xử lý tranh chấp ngay tại địa phương nơi có đất tranh chấp.

Tuy chuyển giao về cấp xã, nhưng bản chất nội dung thẩm quyền giải quyết vẫn không thay đổi. Chủ tịch UBND cấp xã sẽ thay mặt chính quyền địa phương ban hành quyết định giải quyết tranh chấp đất đai, cũng như có quyền ban hành quyết định cưỡng chế thi hành khi các bên không chấp hành, căn cứ vào quy định tại khoản 4 Điều 236 Luật Đất đai 2024.

Cơ chế khiếu nại, khởi kiện vẫn giữ nguyên

Mặc dù thẩm quyền giải quyết được giao về cho cấp xã, nhưng quyền khiếu nại và khởi kiện của người dân vẫn không thay đổi. Nếu không đồng ý với quyết định giải quyết tranh chấp đất đai của Chủ tịch UBND xã, các bên vẫn có thể khiếu nại lên Chủ tịch UBND tỉnh hoặc nộp đơn khởi kiện ra tòa theo quy định của Luật Tố tụng hành chính. Thời hạn khiếu nại hoặc khởi kiện vẫn là 30 ngày kể từ khi nhận được quyết định.

Thách thức mới cho đội ngũ cán bộ địa phương

Việc giao thêm thẩm quyền cho cấp xã đi đôi với yêu cầu cao hơn về năng lực cán bộ. Chủ tịch UBND cấp xã hiện nay không chỉ cần nắm chắc chuyên môn pháp luật về đất đai mà còn phải có kỹ năng hành chính, khả năng xử lý tình huống, giải quyết tranh chấp phát sinh một cách thấu tình đạt lý.

Đặc biệt, với những xã còn hạn chế về nguồn nhân lực, trình độ chuyên môn và kinh nghiệm giải quyết tranh chấp, đây sẽ là bài toán không nhỏ cần được đào tạo, bồi dưỡng thường xuyên.

Ý nghĩa tích cực từ chủ trương phân cấp

Việc trao quyền cho Chủ tịch UBND cấp xã trong giải quyết tranh chấp đất đai thể hiện rõ định hướng tăng cường tự quản tại cơ sở, đưa thủ tục pháp lý đến gần hơn với người dân:

• Giảm tải áp lực công việc cho cấp huyện, tỉnh.

• Rút ngắn thời gian xử lý tranh chấp.

• Đảm bảo tiếp cận nhanh chóng hơn với người dân.

• Giảm chi phí, công sức đi lại cho người dân trong quá trình giải quyết tranh chấp.

Nếu thực hiện hiệu quả, chính sách này sẽ góp phần quan trọng trong việc giảm phát sinh đơn thư khiếu kiện vượt cấp, tạo ra sự công bằng, minh bạch và ổn định cho thị trường bất động sản trong dài hạn.